En 1939 estalou a II Guerra Mundial en Europa. O seu desesencadeante foi o expansionismo nazi e a incapacidade das democracias occidentais para frealo. A guerra desenvolveuse ata 1945, e, a partir desta data o mundo quedou dividido en dous bloques antagónicos: o socialista liderado pola URSS; e o capitalista dirixido por EEUU. A tensión permanente entre estes dous bloques da lugar a conflictos en diversas partes do mundo, é o período da historia coñecido como Guerra Fría. Tamén despois de 1945 comeza a Descolonización, moitos territorios coñeceron a independencia.

1.A II Guerra Mundial (1939-1945)

a) As causas  do conflito. Hai que buscalas no período de Entreguerras (1919-1939)
O Tratado de Versalles que fomentou en Alemania o resentimento e a humillación: Tras a I Guerra Mundial (1914-1918), os gañadores impuxeron a Alemania duras condicións (indemnizacións de guerra, perda de territorios básicos para a súa industrialización...), xa que foi considerada responsable do conflito. 
A Depresión producida polo crac de 1929 deu lugar a fortes tensións sociais, paro e miseria. Isto favoreceu o xurdimento dos fascismos en Italia (Mussolini) e Alemania (Hitler), os dous países desenvolveron unha política exterior agresiva e de expansionismo militar, ademáis dunha carreira de armamentos. Isto xerou un clima de tensión continuada en Europa. 
A debilidade da SDN ante as agresións dos réximes nazi e fascista, e o fracaso das democracias en Europa

b) A marcha cara á II Guerra Mundial. As alianzas e o estalido do conflito Durante os anos 30, Italia e Alemania seguiron unha política expansionista, de agresións bélicas cara outros países. Esta política expansionista asinouse a través da alianza coñecida como o Eixe Roma- Berlín* (1936); renovada en 1939 como Pacto de Aceiro* . Para evitar que a URSS fora a guerra xunto a Francia e Gran Bretaña, Alemania asina coa URSS o Pacto Xermano- Soviético* en 1939, roto por Hitler. Italia ocupou en 1935 Etiopía e invadiu Albania. Alemania ocupou militarmente Austria (Anchluss), Checoslovaquia e invade Polonia en 1939. 
Francia e Inglaterra convocaron a Conferencia de Munich* en 1938 para frear o expansionismo de Hitler, pero claudicaron ante as promesas de Hitler de deter o seu expansionismo. Sen embargo, Francia e Gran Bretaña, se comprometeron con Polonia en 1939 de ir a guerra se era necesario. No momento en que Alemania invade Polonia comeza a guerra. 

c) O desenvolvemento do conflito (1939-1945) Coa invasión de Polonia por Alemania en 1939 comeza a guerra. Na II Guerra Mundial distinguimos duas etapas: unha ata 1942 caracterizada polas vitorias do Eixe (Alemania-Italia- Xapón) e na que Europa está baixo o nazismo; e outra caracterizada a partir de 1942 polo viraxe e a vitoria dos Aliados (Francia- Gran Bretaña-URSS, e a partir de 1941, EEUU)
1ª Etapa (1939-42): é a etapa de máximo expansionismo nazi en Europa. Isto foi posible grazas á chamada "Guerra-relámpago"* (baseada nos ataques por sorpresa e de gran rapidez dos acorazados e da aviación alemán). Os nazis conquistaron  a maior parte de Europa ( Dinamarca, parte de Francia, Polonia e todo o leste do continente, ademáis de Bélxica, e parte da URSS coa Operación Barbarroxa*), e tamén o norte de África (baixo o mando de Rommel) . Reordearon todos os territorios de Europa (a excepción de Gran Bretaña) en rexións incorporadas ao Reich, rexións colonizadas e estados satélites.A GESTAPO implantou un réxime de terror en toda Europa, son os anos do Holocausto* Nesta etapa destacar tamén o ataque a Pearl Harbour polos xaponeses no Pacífico, e que deu lugar á entrada de EEUU na guerra xunto os Aliados.
A 2ª Etapa (1939-1945): A situación da guerra da unha viraxe. Foi grazas ao reforzamento dos EEUU e da URSS. O primeiro gran fracaso de Hitler foi na Batalla de Stalingrado* (1942-1943), despois desta os Aliados comezan a súa ofensiva con soldados e armamento estadounidense no Desembarco de Normandía* (1944). Desde aquí comeza o gran avance dos Aliados cara o leste (EEUU e Gran Bretaña) e cara o oeste (URSS)  atopándose no río Elba. Hitler suicidouse e  Alemania recapitulou. En Asia, Xapón continua combatendo, e EEUU lanza a bomba atómica sobre Hiroshima* e Nagasaki* en agosto de 1945. Xapón recapitula e a guerra remata. 

d)As consecuencias da guerra. Foron as seguintes:
Unha gran destrucción material de Europa: Unha gran paisaxe de ruina e de desolación tras a guerra, xa que as infraestructuras, os medios de comunicación, os campos de cultivo, as fábricas, as cidades, estaban totalmente destruidas polos bombardeos.
Ó redor de 50 millóns de mortos, non só militares senón principalmente civís.
Un gran impacto moral: Durante o conflito foran vulnerados os dereitos humanos, a violencia e a crueldade instaláronse na poboación, ademáis do coñecemento do Holocausto e dos efectos da bomba atómica. Todo isto deixou un profundo trauma sobre a poboación.
As Conferencias de Paz: Destacan duas;  a Conferencia de Yalta* (1945) e a de Postdam* (1945). Nas duas  conferencias os protagonistas son os grandes vencedores da  II Guerra Mundial; Gran Bretaña, URSS e EEUU. Na de Yalta  se decide a eliminación do réxime nazi de Alemania e a división desta en catro zonas de ocupación. Na Conferencia de Postdam se estableceron  outras medidas: a devolución dos territorios aos países conquistados por Alemania, separación de Austria e Alemania, a nova fronteira polaca, desmantelamento da industria alemana, procesos e castigos para os dirixentes nazis etc. 
A creación da ONU* (Organización das Nacións Unidas): É unha nova organización que tiña como obxectivo o mantemento da paz e da seguridade internacional, así como a cooperación entre as nacións para evitar novos conflitos. Foi fundada en 1945 na Conferencia de San Francisco*.


2.A Guerra Fría

A Guerra Fría*  foi o modelo de relacións internacionais que se desenvolveu tras a II Guerra Mundial  e que se baseaba nun permanente antagonismo de bloques liderados por EEUU e a URSS.  Enfréntanse dous modelos,  Comunismo e Capitalismo, dando lugar a unha tensión permanente que estala en conflictos localizados en Alemania, a  Guerra de Corea, a Guerra de Vietnam ou a crise dos mísiles de Cuba. Este tenso enfrontamento implicou unha gran carreira armamentística, propaganda hostil e espionaxe cara ó inimigo. A caída do mundo comunista nos anos 90 do século XX pon fin a este sistema de relacións internacionais bipolares. 

a) Os inicios da Guerra Fría: Finalizada a II Guerra Mundial, fíxose evidente o gran antagonismo entre as duas grandes potencias gañadoras: EEUU e a URSS. Estes dous paises foran os encargados do fin do nazismo en Europa. EEUU liberou a gran parte do oeste europeo dos nazis, e a URSS o fixo no leste. As duas potencias quixeron manter o control das zonas liberadas, non querían que estas cairan baixo a influencia contraria. EEUU non permitíu elementos comunistas nos gobernos dos países que liberara dos nazis; e a URSS vai impoñendo gobernos comunistas naqules países do leste de Europa que os norteamericanos liberaran dos nazis o finalizar a guerra. Comeza así o deterioro de relacións EEUU-URSS tras a guerra, e a formación das zonas de influencia  comunista-soviética (leste de Europa) e de influencia capitalista-estadounidense (oeste de Europa) 

b) A ruptura: o telón de aceiro*: A ruptura definitiva das relacións URSS-EEUU tivo lugar en 1947 coa Doctrina Truman*, un discurso que realizou o presidente Truman dos EEUU, no que denunciaba a creación dos réximes comunistas nos países ocupados pola URSS e polo Exército Vermello e propoñía a intervención a intervención americana para frear a ameaza comunista en Europa.  Por iso EEUU aumentou o número de soldados norteamericanos en Europa e crea o Plan Marshall*, unha axuda económica para impulsar  a reconstrucción de Europa tras a destrucción da II Guerra Mundial, esta axuda consistíu en cartos e alimentos. España tamén a recibe. Os países do Leste e a URSS rexeitaron esta axuda. Como contrapartida, a URSS responde coa Doctrina Jdanov*, que denunciaba a actuación dos EEUU como unha vía de dominio en Europa. A URSS crea o Kominform*, unha organización que reunía a todos os países comunistas. O mundo estaba xa dividido en dous grandes bloques por unha brecha que W. Churchill denominou Telón de aceiro*.

c)A consolidación dos bloques: O mundo xa estaba dividido, por un lado o bloque occidental dirixido por EEUU, e por outro o bloque oriental liderado por URSS. Estes bloques consolídanse con alianzas militares: a OTAN (Organización do Atlántico Norte), alianza militar do bloque occidental; e o Pacto de Varsovia*, alianza militar do bloque oriental.

d) Os conflitos da Guerra Fría

Alemania: O primeiro escenario de enfrontamento entre os dous bloques tivo lugar en Alemania. Unha vez acabada a guerra o país foi dividido polos Aliados gañadores da guerra en catro zonas de ocupación (británica, francesa, estadounidense e soviética). En 1948, os tres aliados occidentais decidiron unir as súas zonas de ocupación. En resposta, a URSS ordenou o bloqueo terrestre da cidade de Berlín, tamén dividida anteriormente en catro zonas. A resposta de EEUU foi a creación dunha ponte aérea para poder abstecer á cidade, que se prolongou durante un ano.
Esta crise deu lugar á división alemana en dous estados en 1949: RFA (República Federal de Alemania, que se encadrou no bloque occidental, xunto a EEUU) e a RDA (República Democrática de Alemania encadrada no bloque oriental, xunto a URSS). Berlín tamén quedou dividida en dous zonas entre as que se levantou un muro en 1961. Este muro derríbase en 1989, e significou o fin da Alemania comunista, dando lugar á reunificación en 1991. 
A Guerra de Corea: Ao rematar a II Guerra Mundial, o norte da península de Corea foi ocupado polas tropas rusas e o sur polas estadounidenses; ainda que tiñan pensado a unificación de Corea nun só país nun futuro próximo. En 1950, sen embargo, Corea Norte invade a Corea Sur. As tropas estadounidenses interviñeron a favor de Corea Sur, sendo axudados pola ONU. O conflicto rematou en 1953, coa división definitiva, ata hoxe, das duas Coreas; Norte e Sur. 
A Guerra de Vietnam: A península de Indochina era unha colonia francesa. Tras a II Guerra Mundial, as forzas comunistas (Vietminh*), proclamaron a independencia en 1945, iniciándose así  unha guerra aberta entre os comunistas e Francia. A guerra finaliza en 1954, creándoe un Vietnam Norte comunista e un Vietnam sur occidental. Coa retirada francesa, EEUU envía continxentes militares en apoio de Vietnam sur para evitar a reunificación dun Vietnam comunista. A guerra rematou en 1975, coa retirada dos EEUU e a unificación de Vietnam nun país comunista ata hoxe.
A crise dos mísiles de Cuba: En 1959 instálase en Cuba un réxime comunista dirixido por Fidel Castro. Para afogar o réxime castrista, EEUU declara o bloqueo económico á illa, que axiña recibiu o apoio da URSS e se foi aliñando co bloque comunista. O momento de máxima tensión viviuse en 1962, ante a ameaza de que os soviéticos ían instalar mísiles nucleares na illa; EEUU ordenou un bloqueo marítimo. Despois de días de elevada tensión internacional, os soviéticos retiráronse co compromiso de desmontar as bases militares, despois disto EEUU levantou o bloqueo. 

e) O fin da Guerra Fría: Desde os anos 50,  o dirixente soviético Khrushev e Kennedy dos EEUU, adoptaron unha actitude máis tolerante co bloque contrario, o que se chamou unha "coexistencia pacífica". Incluso se estableceron relacións directas entre os dous mandatarios a través do famoso "teléfono vermello"*. Nos anos 70 inícianse os Acordos SALT*, un compromiso sobre o desarme, para frear a carreira de armamentos. Sen embargo, a pesar do diálogo houbo outros focos de conflito; por exemplo, os soviéticos invadiron Afganistán (1979) e os EEUU invadiron a illa de Granada (Pequenas Antillas), dándolle o seu apoio a ditaduras latinoamericanas.
A Guerra Fría remata verdadeiramente nos anos 90 do século XX, en 1989 derrúbase o Muro de Berlín, en 1991 cae o comunismo na URSS, con Gorbachov e Yeltsin. Prodúcense revolucións nos anos 90, acabando o comunismo no leste de Europa. 

3.A Descolonización. O Terceiro Mundo

A Descolonización* é o proceso de independencia que pon fin aos antigos imperios coloniais xurdidos no século XIX. Desenvolveuse ao longo de máis de trinta anos.

a) As causas da descolonización son: 
O desexo da poboación das colonias pola súa independencia, fronte a unha metrópole que lles impuxera  as súas formas de vida e cultura
O sentimento e a ideoloxía nacionalista
A diminución do prestixio das potencias coloniais, que foron levadas a guerra, e afectadas por ela. Desta forma, as metrópoles perderon prestixio como tales.
A expansión dunha opinión internacional contraria á colonización que se manifestou na "Declaración da ONU"(1946) e da "Declaración dos Dereitos Humanos" (1948), que proclamaron o dereito dos pobos e dispoñeren de si mesmos (dereito de autodeterminación)
O apoio de EEUU e URSS, que non posuían imperios coloniais e tiñan intereses en debilitar as vellas potencias europeas, para crear novas formas de influencia.

b) O proceso descolonizador:
Iníciase en Asia tras a II Guerra Mundial, primeiro foi Gran Bretaña quen aceptou a independencia da India, despois Francia abandona Indochina.
Nos anos 50 independízanse os países do norte de África de Francia (Marrocos, Libia...)
Despois, coa "Conferencia de Bandung"* (1955), a descolonización estendeuse a maioría das colonias francesas e británicas da África subsahariana
Máis tarde, nos anos 70 proclámanse independentes as colonias do Cono Sur de África, aínda que o Apartheid* continuou en Sudáfrica ata 1993.  

c) O nacemento do  Terceiro Mundo
A maioría dos novos estados xurdidos da descolonización estaban marxinados da política internacional. Non querían ser simples peóns da política de bloques* ou bipolar rexida polas duas grandes potencias do momento, EEUU e a URSS. Por iso estableceuse o Movemento dos Países Non Aliñados*, unha corrente neutral  e de non aliñamento coa política seguida polas duas grandes potencias. Significaba unha terceira vía, de ahí o nome de "Terceiro Mundo".
Sen embargo, o nome de Terceiro Mundo* se convirte en sinónimo de subdesenvolvemento e atraso económico. Os países saídos da descolonización, conseguiron a independencia política pero non económica, e se viron sometidos aos intereses das antigas potencias, unha nova forma de dominio que implicaba outra vez unha situación de dependencia económica e cultural respecto á antiga metrópole. Isto denominouse Neocolonialismo*Na actualidade moitos países de Asia e África sofren unha forte dependencia financeira do exterior, xa que necesitan préstamos dos países máis desenvolvidos. 


CONFLICTO ISRAELÍ- PALESTINO
 
1.A  orixe Na Biblia, Israel aparecía como o “pobo elixido”. O territorio no que vivían chamouse  Palestina, sen embargo a poboación hebrea era escasa e foi perseguida polo mundo ao longo da historia.
 
No século XIX, co auxe dos Nacionalismos, xorde a idea de crear un estado hebreo con todos os xudeus perseguidos do mundo. Este movemento ideolóxico é o Sionismo (de Sión, Xerusalén a terra prometida). Onde podería estar este novo estado? Pensouse en varias posibilidades; Arxentina, o Sinaí ou Uganda, inclinándose finalmente polos territorios bíblicos.
2.O proceso : Despois da II Guerra Mundial, moitos xudeus chegaron a Palestina, viñan principalmente de Europa fuxindo dos nazis.En 1948, a ONU realiza un proxecto de partición do territorio entre xudeus e palestinos, pero isto non foi aceptado polos palestinos. Moitos palestinos son exiliados hacia  países veciños que os acollen como refuxiados.
 A 1ª Guerra israelí –palestina (1948) O 14 de maio de 1948, o estado de Israel convírtense nunha realidade, cun territorio algo menor que as provincias de Ourense e Pontevedra xuntas. Éste estado non é recoñecido polos palestinos nin polos países árabes,  dando lugar á 1ª Guerra israelí-palestina, que enfrenta aos  xudeus e palestinos, éstes últimos defendidos polos países árabes veciños. A victoria foi para Israel que amplía o seu territorio.
 A 2ª Guerra  israelí- palestina (1956) Esta prodúcese en 1956, a razón foi a penetración no Sinaí (en mans de Exipto) dos israelíes. Gran Bretaña e Francia axudaran ao financiamento do gran canal de Suez que conectaba o Mediterráneo co Mar Vermello. A Israel interesáballe o Sinaí por motivos económicos e comerciais. Exipto, defensor da causa árabe e co goberno de Nasser simpatizante da URSS, nacionaliza o canal e acepta a axuda soviética para acabar as obras de Suez. Isto da lugar a un enfrontamento, por un lado ingleses e franceses xunto a Israel; e por outro Exipto e os palestinos. Os “cascos azuis” da ONU tiveron que presentarse en Suez, e Israel conseguíu garantías internacionais para navegar libremente polo Mar Vermello. Tras a victoria israelí, a resistencia palestina organízase.
 A 3ª Guerra israelí- palestina (1967) Israel empeza a desenvolverse coa axuda de EEUU (armas, tecnoloxía...), ademais a súa poboación crece de xeito vertixinoso. Este crecemento crea necesidades de auga, que os hebreos toman do río Xordán. Esta apropiación de auga perxudica aos palestinos que se atopan na outra beira. Palestina ataca a Israel coa axuda de Siria e Exipto, e de fondo a URSS. Realmente foi un enfrontamento entre EEUU e a ex-URSS.
Tras a guerra, a situación foi a peor. A polémica resolución 242 da ONU esixe a retirada de Israel de todos os territorios ocupados (Gaza, Cisxordania e Sinaí) onde se atopaba a poboación refuxiada palestina; e ordena o recoñecemento polos árabes do estado e das fronteiras de Israel.
Tras esta resolución, os ataques foron continuos nas zonas fronteirizas. Os palestinos adoptan unha forma de terrorismo a partir de guerrillas cada vez mais organizadas, por exemplo, a captura e asasinato dos deportistas israelís que participaban nas Olimpíadas de Munich (Alemania) en 1972.
Como resposta, un comando israelí ataca e provoca a morte de cen  refuxiados  guerrilleiros palestinos en Beirut (Líbano) en 1973. 
A 4ª Guerra israelí-palestina (1973) No outono de 1973, aproveitando unha festividade relixiosa hebrea, Exipto ataca a Israel no Sinaí e Siria a zona dos altos do Golán. Os árabes conseguiron a sua primeira victoria  fronte a Israel. 
Unha novidade no conflicto foi a utilización do petróleo como arma de presión aos países de Occidente que defendían a causa hebrea. Os árabes da OPEP diminuíron a producción de petróleo e subiron o seu prezo.A guerra servíu para impulsar un proceso de negociacións entre as partes.
 A 5ª Guerra: A invasión de Líbano (1982) Moitos palestinos vivían como refuxiados en Líbano, dende aquí facían intrusións contínuas e ataques a Israel. En 1982 Israel invadíu o Líbano, destruíndo as cidades de Tiro, Sidón e Damur e cercando Beirut. Isto foi televisado orixinándose unha gran ola de indignación mundial  que obrigou ao presidente de EEUU ordenar a Israel a evacuación dos palestinos. Israel evacuou Líbano en 1985.
 
A Intifada Os palestinos forman un grupo de resistencia,  é a chamada Intifada ou sublevación palestina en Gaza, Cisxordania e Xerusalén. A Intifada representa un novo modo de loita, está formada por rapaces armados  que se enfrontan ao exército israelí.
Os palestinos, representados polo líder Arafat,  proclaman o estado de Palestina en 1986
 3. As negociacións
 ras tantos anos de guerra, comeza un período de negociacións entre os dous bandos, EEUU apoia a Israel e os países árabes a Palestina. Co asasinato  israelí Isaac Rabín, un dos principais líderes a favor da paz, e a morte de Arafat, o conflicto segue sen resolverse. As Intifadas e os ataques continuan, son chegar a unha solución pacífica.
 Nestes últimos días somos espectadores deste horror que non acaba nunca.